Arti dhe kultura · Piktura
Pse është kaq e famshme Mona Liza?
Miliona njerëz qëndrojnë para një portreti të vogël në Luvër. Shumë largohen duke pyetur pse pikërisht kjo fytyrë, dhe jo një tjetër, u bë piktura që njeh gjithkush.
Portreti, i quajtur shpesh edhe La Gioconda, tregon një grua ulur para një peizazhi të çuditshëm, me shtigje që nuk takohen si në një hartë të vërtetë. Leonardo da Vinçi e mbajti me vete për vite dhe e përpunoi ngadalë. Nuk është një fotografi e nxituar. Është një studim drite.
Sfumato dhe buzëqeshja
Sfumato do të thotë “i tretur si tym”. Leonardo i ndërtoi hijet me shtresa kaq të holla saqë nuk sheh vijën ku mbaron buza dhe fillon faqja. Nëse i shikon sytë, buzëqeshja duket më e gjallë. Nëse i shikon buzët, ajo qetësohet. Syri ynë e lexon hijen ndryshe në anë të shikimit sesa në qendër. Piktura e di këtë, edhe pse Leonardo nuk kishte një libër të sotëm të neuroshkencës.
Ajo nuk është e famshme sepse është “piktura më e shtrenjtë e shitur”. Ajo nuk është në shitje. Është e famshme sepse teknika, misteri dhe historia u bashkuan.
Vjedhja që e bëri botërore
Më 1911, Vincenzo Peruggia, një njeri që kishte punuar në Luvër, e nxori tablonë dhe e mbajti për dy vjet. Gazetat në mbarë botën shtypën kornizën bosh. Shumë njerëz që s'e kishin parë kurrë më parë, tani e njihnin. Kur u kthye, turmat erdhën ta shihnin pikërisht sepse kishin lexuar për të.
Kështu fama u bë rrethore: e shohim sepse është e famshme, dhe është e famshme sepse vazhdojmë ta shohim. Nën atë rreth, megjithatë, qëndron një dorë që dinte ta bënte dritën të dukej e butë. Kjo është arsyeja që vlen të ndalesh, jo vetëm të bësh një foto nga larg.
Fakte interesante
- Leonardo da Vinçi e punoi portretin në fillim të viteve 1500, në Firence dhe më pas në Francë.
- Teknika sfumato i zbut konturet, sikur drita të jetë tym i hollë.
- Më 1911 tabloja u vodh nga Luvri dhe u kthye më 1913. Gazetat e bënë të njohur në gjithë botën.
Çfarë mësuam?
Mona Liza është e famshme për mjeshtërinë e Leonardos, për misterin e shprehjes dhe sepse një vjedhje e shekullit XX e ktheu në yll botëror. Fama e saj u rrit sepse njerëzit tashmë e kërkonin.