Si krijohen ngjyrat?

Nëse një rreze dielli kalon nëpër një prizëm qelqi, ajo hapet në një shirit: e kuqe, portokalli, e verdhë, e gjelbër, blu, indigo, vjollcë. Këto nuk janë ngjyra që prizma i krijon nga hiçi. Ato ishin tashmë brenda dritës së bardhë, të mbivendosura.

Çfarë bën një send me dritën

Kur drita bie mbi një objekt, një pjesë thithet dhe kthehet në nxehtësi të lehtë, një pjesë kthehet te syri. Domatea duket e kuqe sepse sipërfaqja e saj i kthen kryesisht gjatësitë e valës që ne i quajmë të kuqe dhe i mban të tjerat. Në errësirë të plotë domatja nuk është “e kuqe” për ty: nuk ka dritë për t'u kthyer.

Këtu piktorët dhe fizikantët takohen. Bojërat punojnë duke hequr dritë. Sa më shumë pigmente të përzihen, aq më pak dritë kthehet, prandaj përzierja shkon drejt së murrmes. Dritat, përkundrazi, mblidhen: e kuqja, e gjelbra dhe bluja së bashku mund të japin të bardhë. Ekrani yt punon kështu. Kuti e bojërave, jo.

Mos e shiko kurrë diellin drejtpërdrejt. Një CD pranë dritares mjafton për të parë një ylber të vogël në mur.

Syri nuk është një aparat i thjeshtë

Në retinë ke kone dhe shkoptha. Shkopthat të ndihmojnë kur drita është e pakët, por nuk të japin ngjyra të pasura. Konet punojnë ditën dhe janë të ndjeshëm ndaj grupeve të ndryshme gjatësish vale. Truri i krahason sinjalet dhe vendos: “kjo është e gjelbër deti, jo e gjelbër gjetheje”.

Prandaj dy njerëz mund të debatojnë për një ngjyrë dhe të kenë të dy një lloj të drejte. Ngjyra është një marrëveshje mes dritës, lëndës dhe trurit — një nga marrëveshjet më të bukura që bën fizika me artin.